Siwienie włosów – czy da się mu zapobiec i co naprawdę pomaga

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem. Jeśli siwienie pojawia się bardzo wcześnie lub towarzyszą mu inne objawy, porozmawiaj z lekarzem rodzinnym albo dermatologiem.

Pierwsze siwe włosy to dla wielu osób moment zaskoczenia. W internecie łatwo znaleźć obietnice, że odpowiednia dieta, suplement czy domowy sposób „cofnie” siwienie. Rzeczywistość jest skromniejsza: o tym, kiedy i jak szybko siwiejemy, w największym stopniu decydują geny. Są jednak czynniki, na które mamy wpływ, i sytuacje, w których warto zrobić badania.

Dlaczego włosy siwieją?

Kolor włosa nadają barwniki (melanina) wytwarzane przez komórki zwane melanocytami, które znajdują się w mieszku włosowym. Z wiekiem pula komórek macierzystych, z których powstają melanocyty, stopniowo się wyczerpuje. Włos rośnie dalej, ale ma coraz mniej barwnika – wydaje się siwy, a gdy barwnika brak zupełnie, biały.

Dużą rolę w tym procesie przypisuje się też stresowi oksydacyjnemu, czyli uszkodzeniom komórek przez wolne rodniki. W siwiejących mieszkach obserwuje się m.in. słabszą aktywność enzymów antyoksydacyjnych.

Kiedy siwienie uznaje się za przedwczesne?

Przeciętnie pierwsze siwe włosy pojawiają się u osób rasy białej około 34. roku życia. Za przedwczesne siwienie przyjmuje się zwykle pojawienie się siwych włosów przed 20. rokiem życia u osób rasy białej i przed 30. rokiem życia u osób rasy czarnej. Dla innych grup nie ma jednej, powszechnie przyjętej granicy.

Co może przyspieszać siwienie?

Przeglądy badań wskazują kilka czynników, które wiąże się z wcześniejszym siwieniem:

• Geny – najważniejszy czynnik. Jeśli rodzice wcześnie siwieli, prawdopodobnie i u Ciebie stanie się to wcześniej.
• Palenie tytoniu – w badaniach obserwacyjnych palenie wiąże się z wcześniejszym siwieniem, prawdopodobnie przez nasilenie stresu oksydacyjnego.
• Niedobór witaminy B12 – opisywano związek przedwczesnego siwienia z niedoborem B12, np. w przebiegu anemii złośliwej.
• Choroby tarczycy – opisywano związek przedwczesnego siwienia m.in. z niedoborem hormonów tarczycy.
• Inne niedobory i choroby – wspomina się m.in. o niedoborach żelaza, miedzi i witaminy D oraz o niektórych chorobach autoimmunologicznych, np. bielactwie.

Czy stres naprawdę powoduje siwe włosy?

Przez lata była to głównie obiegowa opinia. W 2020 roku w czasopiśmie Nature opublikowano badanie na myszach, w którym silny stres aktywował nerwy współczulne. Uwalniana przez nie noradrenalina powodowała szybkie wyczerpanie komórek macierzystych barwnika w mieszkach włosowych, a sierść zwierząt siwiała. Trzeba pamiętać, że był to eksperyment na zwierzętach.

W 2021 roku zespół z Uniwersytetu Columbia opisał w czasopiśmie eLife analizę pojedynczych włosów pobranych od 14 osób. Badacze dopasowali zmiany koloru wzdłuż włosa do dzienniczków stresu uczestników. U części osób włosy, które zaczęły siwieć, w okresach mniejszego stresu odzyskiwały kolor u nasady.

Czy da się odwrócić siwienie?

Wyniki badania z eLife są ciekawe, ale ostrożne. Autorzy podkreślali, że odzyskanie koloru obserwowano u osób, u których siwienie dopiero się zaczynało, a badana grupa była bardzo mała. Nie oznacza to, że zmniejszenie stresu przywróci kolor wszystkim lub u osób, które siwieją od lat. Gdy komórki barwnikowe w mieszku zostaną wyczerpane, włos z tego mieszka najpewniej pozostanie siwy.

Wyjątek stanowią sytuacje, w których siwienie ma konkretną, odwracalną przyczynę. Opisywano przypadki, w których po wyrównaniu niedoboru witaminy B12 czy leczeniu chorób tarczycy część włosów odzyskiwała kolor. Dlatego przy bardzo wczesnym siwieniu warto wykluczyć takie przyczyny.

Co może pomóc, a co nie ma dowodów?

Rozsądne kroki, które wspierają ogólne zdrowie, w tym zdrowie włosów:

• Rzucenie palenia – to jedna z niewielu zmian, które łączy się z siwieniem w badaniach.
• Zróżnicowana dieta – dostarczająca m.in. witaminy B12, żelaza i białka. Suplementy mają sens głównie wtedy, gdy badania potwierdzą niedobór.
• Dbanie o sen i radzenie sobie ze stresem – nie ma dowodów, że „cofnie” siwienie, ale przynosi wiele innych korzyści.

Przeglądy badań wskazują, że suplementy z biotyną, cynkiem, miedzią czy selenem dawały w kontekście siwienia niejednoznaczne wyniki. Nie ma też wiarygodnych dowodów na skuteczność domowych płukanek, olejków czy mieszanek ziołowych w przywracaniu koloru. Część z nich, np. henna, może co najwyżej przyciemnić włosy, czyli działa jak naturalna farba.

Mit: wyrwany siwy włos odrośnie podwójnie

Z jednego mieszka rośnie jeden włos, więc wyrwanie siwego włosa nie sprawi, że w jego miejscu pojawią się dwa. Wyrywanie nie jest jednak dobrym pomysłem – może podrażniać skórę i z czasem uszkodzić mieszek.

Kiedy warto zgłosić się do lekarza?

• gdy siwe włosy pojawiają się bardzo wcześnie, np. przed 20. rokiem życia;
• gdy siwienie postępuje nagle i szybko;
• gdy towarzyszą mu inne objawy, np. przewlekłe zmęczenie, bladość, mrowienie dłoni i stóp, wahania masy ciała, kołatanie serca;
• gdy na skórze pojawiają się białe plamy lub obok siwienia zauważasz wypadanie włosów placami.

Lekarz może zlecić m.in. morfologię, oznaczenie witaminy B12 i badania tarczycy.

Jak tuszować siwe włosy?

Najskuteczniejszym sposobem na ukrycie siwych włosów pozostaje koloryzacja – trwała, półtrwała lub tonowanie. Coraz więcej osób decyduje się też świadomie na naturalną siwiznę i podkreśla ją odpowiednią pielęgnacją, np. szamponami neutralizującymi żółte tony.

Przeczytaj także

• Jak ukryć siwe włosy w młodym wieku? Naturalne metody i sztuczki
• Cynamon na siwe włosy – czy mieszanka z cynamonem da brązowy kolor?
• Wypadanie włosów latem i jesienią – czy to normalne?

Najczęściej zadawane pytania

Źródła

• Kumar AB, Shamim H, Nagaraju U. Premature Graying of Hair: Review with Updates. Int J Trichology. 2018;10(5):198–203.
• Zhang B i wsp. Hyperactivation of sympathetic nerves drives depletion of melanocyte stem cells. Nature. 2020;577:676–681.
• Rosenberg AM i wsp. Quantitative mapping of human hair greying and reversal in relation to life stress. eLife. 2021;10:e67437.